Čajdžinice, tradicija koja ne nestaje …

1
66

Picture 011

Ako se govori o starim balkanskim gradovima koji imaju bogatu historiju, kulturu, tradiciju, međuvjersku i nacionalnu toleranciju iz starih vremena, a posebno iz doba osmanske imperije onda su to svakako gradovi koje ako ne posjetite tokom svog života onda ne možete znati i osjetiti stari ,,duh,, Balkana.

Ti gradovi su, prije svih, Sarajevo, onda Novi Pazar, pa Prizren i na kraju Skoplje. Svaki bi od čitalaca dodao da potpisnik ovoga teksta griješi jer svaki grad ima nešto svoje , specifično, no pomenuti gradovi osim, kako rekosmo, bogate historije i još puno toga putniku-namjerniku mogu ponuditi puno toga, recimo od hrane i spelijaliteta domaće kuhinje, prirodnih ljepota, mnogobrojnih starih građevina koje odoljevaju modernim vremenima i još puno toga. No, najinteresantniji su oni ugostiteljski lokali koji su vrlo popularni i bez kojih ovi gradovi ne bi bili ono što jesu, a to su ,svakako, čajdžinice. Uzmimo, recimo, Prizren koji je odavno urbani i savremeni grad koji se širi ogromnom brzinom  i u kome sa živi preko 200 000 stanovnika, neki bi rekli, sa okolinom i punih 250 000. Grad sa puno raznolikosti, međuvjerske i međunacionalne tolerancije, multietničnosti, stari i historijski grad koji je poznat širm svijeta po svojoj bogatoj tradiciji i još puno toga. Grad u kome žive Albanci, Turci, Bošnjaci, Romi, i mnogi drugi a odnedavno se i Srbi starosjedici vraćaju u svoje domove te se, kako smo istakli, radi o gradu koji je zapravo ,,Kosovo u malom,,.

Od mnogobrojnih starih i kulturno-historijskih spomenika koji su zaštitni znak ovog grada izdvojićemo staru tvrđavu ,,Kaljaju“  koja se kao svetionik izdiže iznad starog dijela grada, kameni most, tursko kupatilo,,Hamam“, stari dio  grada, popularni ,,Šadrvan“ sa još ljepšom Sinan-pašinom džamijom, kućom i muzejom Prizrenske Lige, starom Sahat kulom, crkvom Svetog Đorđa i još puno toga što će svakoga od posjetioca ostaviti bez daha jer svaki od tih spomenika govori o prohujalim vremenima i bogatoj historiji. No doći u ovaj grad a ne posjetiti , osim pomenutih spomenika, i čajdžinice, popiti čaj ili kahvu i ne čuti makar jedan trač o nekom žitelju grada te se slatko nasmijati to ne bi bilo to. Recimo  da ih u starom dijelu grada ima nekoliko, no u naselju Kurilo gdje najviše ima žitelja iz turske nacionalne zajednice koji žive u slozi sa Albancima i Bošnjacima, ih ima najviše. Najpoznatije su, vjerovatno,  one u centru grada, tj starom dijelu Prizrena a nalazi se preko puta Sinan –pašine džamije, popularna ,,Menta“ kao i ona koja se nalazi u pomenutom prizrenskom naselju a zo ve se ,,Fenerbahče“. Potrebno je reći da najviše na Balkanu upravo  tri najpoznatija i najpopularnija fudbalska kluba iz Turske , dakle Fenerbahče, Galatasaraj i Bešiktaš imaju svoje klubove navijača u Prizrenu te je prava sportska atmosfera kada su turski derbiji u pitanju jer su upravo tada čajdžinice po gradu pune te se navija svom snagom te je to pravi praznik i sportski događaj u gradu (više o tome u nekom narednom tekstu) a naročito  je interesantan kada pobjedi bilo  koja ekipa te se ti navijači onda okupe u centru grada i navijaju i prave pobjednički krug po gradu sa zastavama i pirotehnikom a euforija traje do kasnih večernjih sati na radost svih onih kojima je sport, a posebno fudbal u srcu.

Dakle, čajdžinice su nekad imale drugačiju ulogu i namjenu jer nekad nije postojalo ni restorana ali ni hotela, a kamoli kafića (postojali su recimo hanovi)  te se narod okupljao i družio uz čaj i kahvu upravo po čajdžinicama da bi se saznalo šta se događalo u gradu događalo tokom prethodnih dana i noći. Tu bi se i kartalo ili igrale društvene igre poput šaha ili igre šeš-beš (igra slična ,,ne ljuti se čovječe, gdje se bacaju kockice) i još neke druge što je ostao običaj do dan-danas. No, kako vrijeme prolazi i mnogi stari običaji ,,umiru,, te živimo nekim savremenim, digitalnim životom, i tako polako sve one dobre, stare stvari, figurativno rečeno, odlaze u prošlost za kojom ćemo, vjerujem, da se nekad pokajemo jer ne kaže uzalud uzrečica ,,dobra, stara vremena“.

Za razliku od nekih država u svijetu gdje se čaj služi i pije kao dio nekog rituala ili tradicije (poput Velike Britanije ili Japana) , u Prizrenu se uvjek pio kao tradicija u tradicionalnim čajdžinicama. One su još popularnije u svjetom mjesecu kod Muslimana, Ramazanu kada se nakon Iftara ljudi druže i ispijaju pored čajeva i sokove te se hrane i slatkišima i tako , faktički, ostanu do sufura. Na kraju ove priče može se jednostan reći da svakog putnika –namjernika koji obiđe Šeher Prizren ali i ostale pomenute gradove sa dugom historijom i tradicijom neće zasljepljeti svojom ljepotom i grandioznošću mnogi savremeni restorani, hoteli, picerije, poslastičarnice i slično već upravo one stare, neke i sa svega tri stola i par  stolica , neugledne čajdžinice koje kao stari, dobri duh živi i čuva svoj grad…

Vinetu Ganić, nezavisni novinar, Prizren-Kosovo

Picture 017

Picture 001
Picture 003

 


Sandžak PRESS pratite putem Facebook | Twitter | Android| iPhone

Stavovi iznešeni u ovom tekstu su autorovi i moguće je da isti ne predstavljaju stavove naše redakcije.
Komentari su vlastita mišljenja autora i redakcija zadržava pravo brisanja vulgarnih i uvredljivih komentara.

1 komentar

OSTAVITI ODGOVOR

Molimo unesite komentar!
Ovdje unesite svoje ime

Ova web stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.