9. Juni 2018

Otok Siciliju muslimani su upoznali za vrijeme Mu’awije, ali ga nisu tada osvojili. Prodore na Siciliju muslimani vrše u 8. stoljeću, i to 704., 731. i 740. godine, ali je osvajaju tek za vrijeme Aglebijja u 9. stoljeću, tačnije 827. godine. Tada se muslimanska vojska odazvala na poziv Sirakuze i ustala protiv bizantijske uprave. Muslimanska vojska je brojala 10.000 pješaka i 900 konjanika i bila je pod zapovjedništvom Eseda ibni Furata iz Nejsabura. On je 828. poginuo u borbama i ukopan je u gradu Kasrijani.

Aglebijje su za namjesnike na Siciliji postavljali članove svojih porodica i neprestano su vodili borbe na otoku. Kada su Fatimije osnovali svoju državu u sjevernoj Africi njima je pripala i Sicilija. Polovinom 10. stoljeća, 974. godine, za namjesnika Sicilije imenovan je Hasan lbni Ali El-Kelbi. Iza njega je vladalo još devet članova njegove porodice. Propašću dinastije Kelbijja Sicilija je prestala biti u sastavu islamske države. Kao i u Španiji i nekim drugim krajevima, međusobna rascjepkanost, nesloga i podjela na više državica i međusobni sukobi dovode do propasti. Jedan od takvih vođa, po imenu Ibnu Temne, zatraži pomoć od Normana protiv svoje braće. Tom pozivu se 1052. godine odazva njihov vođa Rodžer I i sa vojskom se iskrca na Otok. Postepeno je zauzimao grad za gradom.

Katedrala u Palermu pod vidljivim utjecajem arapsko-islamske arhitekture
Katedrala u Palermu pod vidljivim utjecajem arapsko-islamske arhitekture

Mesina pade 1060., Palermo 1072., Sirakuza 1085., Malta 1090. i konačno 1091. godine Kasrijana. lako se borio protiv muslimana, Rodžer je lijepo postupao sa muslimanima koji se nisu iselili u Afriku. Zadržao je stari sistem uprave i muslimani su držali poljoprivredu, a neki su čak ostali raditi u upravi.

Muslimani su na Siciliji prvi počeli upotrebljavati i uzgajati pamuk, šećernu trsku, hurme, masline, narandže, dudove. I Rodžer II, sin Rodžera I, lijepo je postupao s muslimanima. Čak se i za Fridriha II (1215.-1250.), vođu Šestog križarskog rata, ističe da je bio upola orijentalac. Na njegovom dvoru živjeli su muslimanski filozofi iz Sirije i Iraka. Fridrih II održava veze sa sultanom Kamilom u Egiptu. Po uzoru na muslimane, on je osnovao prvo kršćansko sveučilište u Evropi u Napulju. Tu su studirana lbnu Rušdova djela, a izučavan je Toma Akvinski. Sicilija je imala veliki broj pjesnika. Tako lbni Katta navodi imena 170 pjesnika. Pjevali su na arapskom jeziku. Najslavniji pjesnik bio je Abdul-Džibbar Ibn Hamdis u 11. i 12. stoljeću. Napisao je Divan pjesama na 500 strana.

Osim pjesnika, tu je i veliki broj uleme iz hadisa, tefsira, fikha, mistike, geometrije, astronomije i medicine. Siciliju je 973. posjetio lbnu Havkal, geograf i putnik iz Mosula. On je napisao djelo Lijepe osobine Sicilijanaca, u kome ističe da je u Palermu bilo 300 džamija.

Za muslimane Sicilije ističe da slabo obavljaju salat-zekjat i hadždž, ali kaže da uredno poste. Godine 1184. Siciliju je posjetio Ibni Džubejr iz Valensije. Tada je Sicilijom vladao Vilim II. U to vrijeme u Palermu je bilo dosta muslimana koji su bili i u tjelesnoj gardi. Imali su jednu veliku i nekoliko manjih džamija u kojima su djeca podučavana Kur’anu.

Mapa Sicilije i imena gradova, regija, koje su zapravo današnje izvedenice od nekadašnjih arapskih naziva
Mapa Sicilije i imena gradova, regija, koje su zapravo današnje izvedenice od nekadašnjih arapskih naziva

Posebno je bilo teško stanje muslimana u Trapaniju jer su se neki iz ličnih interesa odricali islama. Tako je jedan musliman zamolio nekog hadžiju da povede njegovu kćerku sebi ili nekom drugom za ženu. Kod vladara Sicilije i južne Italije među visokim činovnicima bilo je dosta muslimana. Zbog tolerantnog stava prema muslimanima papa je prokleo vladara Manfreda, njegova oca i brata. U ratu koji su Manfredu zajedno objavili papa i francuski kralj, Manfred je poginuo 1265. godine. On se, inače, dopisivao sa egipatsko-sirijskim sultanom i sultanom Zahirom Bejbersom.

U južnu Italiju muslimani su prodrli dosta rano. Godine 837. muslimanima se obraća za pomoć grad Napulj, pa se oni pojaviše na padinama Vezuva. Četiri godine kasnije zauzet je na juriš grad Bari, a 846. godine muslimanska vojska zauzima Ostiju u neposrednoj blizini Rima. Godine 849. muslimani se ponovo iskrcavaju u Ostiji i još jednom su ugrozili Rim, ali ih je bura omela. Ipak, papa Ivan VIII (872.-882.) je smatrao da muslimanima treba plaćati danak, a on se, radi sigurnosti, iz Vatikana povukao u Francusku.

Ima znakova da su muslimani, dok su vladali Sicilijom i južnom Italijom, prelazili i Alpe i tamo osnovali jednu malu enklavu, koja se održala skoro jedan vijek. Na to podsjećaju tvrđave, zidine i nazivi nekih švicarskih mjesta. Stanovnid grada Lucera u južnoj Italiji su svi bili muslimani, doseljenici sa Sicilije. Javno su ispovijedali islam, učili ezan i klanjali džumu. Muslimane je u obnovljeni grad Luceru sa Sicilije naselio Fridrih II. Njih će kasnije protjerati Karlo II Anžujski. Grad je nazvao Santa Marija. U centru grada Reggio (Ređo) na krajnjem jugu Italije sagradio je sicilijanski namjesnik Hasan Ibn Ali El-Kelbi veliku džamiju s lijepom munarom.

UTICAJI MUSLIMANA SICILIJE NA KRŠĆANE

Uticaji muslimana na stanovnike Sicilije i južne Italije u toku dva i po stoljeća na polju znanosti i civilizacije su brojni i raznoliki. Utjecaji se osjećaju i u tekstilnoj industriji.

Muslimani su osnovali tkaonicu u Palermu, koja je evropskim dvorovima isporučivala odore s arapskim natpisima. Prvi tekstilni radnici Italijani s ticali su znanje na Siciliji, odakle su dobivali i dezene. U više gradova Italije muslimanski majstori su podučavali Italijane. Vještina uvezivanja knjiga, preklopnica koja štiti prednje rubove knjige, kao i novi načini uvezivanja knjiga u kožu naučeni su od muslimana. Znatan uticaj muslimani su izvršili i u načinu nošnje. Prema lbni Džubejru, kršćanke, u Palermu, nosile su muslimansku nošnju.

Arapski su majstori gradili mnoge građevine i nakon prestanka muslimanske vlasti. Normanski su kraljevi sa Sicilije i južne Italije prenosili uticaje islamske kulture i civilizacije po srednjoj Evropi. Ti uticaji se zapažaju u poeziji, beletristrici i Danteovoj Božanstvenoj komediji – (opisi Mi’radža). Po nalogu Fridriha II s arapskog i perzijskog prevedeno je na latinski više djela (iz oblasti zoologije, biologije i higijene). Sicilijanski Grk iz Palerma, Eugen, znao je dobro arapski i latinski, te je s arapskog na latinski preveo Ptolomejevu Optiku. Original na grčkom bio je zagubljen. Liječnik Feredž Ibni Salim je 1279. godine pod pokroviteljstvom Karla Anžuvinca preveo sa arapskog na latinski Razijevo djelo o medicini koje ima enciklopedijski karakter. Na Siciliji su mnoga djela iz astronomije i matematike prevedena na latinski sa arapskog. Venecija je u 15. stoljeću prihvatila islamske oblike umjetnosti i postala centar prerade bakra, srebra, zlata u mesing.

Najistaknutiji geograf i kartograf srednjeg vijeka živio je u 12. stoljeću (1100.-1166.) Muhammed El-Idrisi, koji je živio na dvoru Rodžera II u Palermu, napisao je svoje znamenito djelo Odmaranje čovjeka koji želi proputovati svijetom. U ovom djelu govori o loptastom obliku zemlje i iznosi originalne podatke iz raznih zemalja. On je za Rodžera II napravio kartu svijeta i nebeski globus, oboje u srebru. Prihvaćen je sud da je Sicilija druga po važnosti (iza Španije) u prenošenju islamske kulture u Evropi.

Odlomak iz djela: Mustafa Spahić, Povijest islama, str. 322-324.

(dialogos.ba)


Pogledajte vijest na izvornom sajtu:

Dolazak muslimana na Siciliju i južnu Italiju u 9. i 11. stoljeću

Sandžak PRESS pratite putem Facebook | Twitter | Android| iPhone



Stavovi iznešeni u ovom tekstu su autorovi i moguće je da isti ne predstavljaju stavove naše redakcije.
Komentari su vlastita mišljenja autora i redakcija zadržava pravo brisanja vulgarnih i uvredljivih komentara.

No more articles